Gölge Bankacılık Nedir ?

Gölge bankacılık kavramının kökenleri, yetmişli yıllara dayansa da krizden sonra hızlıca büyüyüp, herkes tarafından bilinir bir kavrama dönüşmüştür. Gölge bankacılık sistemiyle müşterilere, ipotekli kredi veya varlığa dayalı teminatlar karşılığında kredi ya da para piyasası fonları verilip, bunun karşılığında elde edilen faiz farkı ile kâr
sağlanmaktadır.

Gölge bankacılık tanımı, ilk olarak Paul Mc Culley tarafından, 2007 yılında Birleşik Amerika’da Kansas City Federal Bank aracılığı ile yapılan bir sempozyumda kullanılmıştır. Paul Mc Culley’den iki yıl önce, katıldığı bir sempozyumda Raguran Rajan gölge bankacılığın tam olarak tanımına değinmese de gölge bankacılık ile ilgili kırılganlıkları ele almıştır.

Finans kaynaklarında gölge bankacılığı farklı türlere göre tanımlayan, haritasını çıkaran, varlık ve fon akışını tanımlayan ilk kişi Zoltan Pozsar olmuştur. Finansal İstikrar Kurulu (FİK) geniş çapta kabul görmüş bir gölge bankacılık tanımını geliştirmiştir. Gölge bankacılık FİK tarafından “düzenlemeye tabi bankacılık sistemi dışında kalan, kredi aracılık kurumları ve faaliyetleri” olarak tanımlanmıştır. Özetlenecek olursa, bankaların çalışma şekillerine benzeyen yüksek kaldıraçlı vade ve likit dönüşümüne yol açan bu yüzden sistematik riski meydana getirme olasılığı bulunan kredi aracılığı faaliyetleri, bankacılık düzenlemeleri kapsamında yer almıyorsa, gölge bankacılık faaliyetleri olarak değerlendirilebilir.

FİK tarafından gölge bankacılık uluslararası düzeyde takibin sağlanması ve risklerden korunma kapsamında iki aşamalı olarak değerlendirilmektedir. İlk olarak mevcut banka dışı faaliyet gösteren finansal aracı kurumlar belirlenmektedir. Daha sonra bu kurumlardan merkez bankası, sigorta şirketleri, emeklilik fonları, yardımcı finansal kurumlar ve kamu kaynaklı finansal kuruluşlar hariç tutulmaktadır. Finansal kurumlar için, çok daha geniş bir tanım yapılmaktadır.

Gölge bankacılık ürün ve hizmetlerini finansal piyasalardan sağlamaktadır. Genelde menkul kıymetleştirme yolu ile sunulan finansal araçlar, finansal piyasalar kanalı ile sunulmaktadırlar. Gölge bankacılık işlemleri, repo ve ters repo ile diğer finansal araçlarla gerçekleşmektedir. Sistemin düzenine ilişkin tavsiyelerini sunmak üzere gölge bankacılığı
açıklayan Schwarcz, sadece gölge bankacılık kurumlarını değil ürün ve hizmetlerini kapsayan bir çerçeve yerine, finansal işlemlerin gerçekleştirildiği finansal piyasaların da tasnifini içine alan bir tanım yapmıştır.

Konunun diğer uzmanları ve akademisyenler sürekli değişen ve gelişen gölge bankacılığı, genel kavramlarla çerçeve içine almayı tercih etmektedirler. Gölge bankacılık aktivitelerinin temeli finansal aracılık olarak ifade etmişlerdir. Aynı kesim, gölge bankacılığı; hizmetleri bakımından mevduat toplamaksızın ve kredi garantisi bulunmaksızın yapılan bankacılık olarak tanımlamaktadırlar. Gölge bankacılık, vade, kredi ve likidite dönüşümü anlamında finansal aracı olarak kamusal likidite penceresine ve mevduat güvencesine erişim olmadan yapılan işlemlerdir.

Kaynak

Elvan Kahraman, Gölge Bankacılık Uygulamalarının Türk Bankacılık Sistemi’nde Karlılığa Etkisi

 

*Bu çalışmanın tüm hakları, Elvan Kahraman’a aittir.

Etiketler

Furkan ABALI

Merhabalar öncelikle web sitemizde olduğunuz için teşekkür ederek biyografime başlamak istiyorum. yazılım eğitimi gören üniversitemden yüksek lisans ile mezun olup kendimi bilişim sektöründe geliştiren ve geliştirmeye devam ederken buldum. okulumu süleyman demirel üniversitesinde okudum.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Kapalı