Kripto Para Nedir

İlk kripto para olan Bitcoin’in ortaya çıkışı, Satoshi Nakamoto’nun 2008 yılında eşler arası bir ağ şeklinde geliştirdiği yeni bir ödeme sistemini açıklamasına ve ardından 2009 yılında Bitcoin sistemini internet üzerinden yayınlamasına dayanmaktadır. Bir programcı olan Lubenets, kripto para kavramını bilgi teknolojisi açısından açıklamıştır. Kripto paralar, karmaşık hesaplamalara dayanarak yaratılan dijital bir para birimi olması, ters matematiksel işlemlerle kolayca doğrulanabilmesi ve yayınlanabilmesinin temelinde emek kanıt (proof of work) sisteminin bulunması şeklinde açıklanmıştır.

Günümüzde çok sayıda kripto para bulunmaktadır. Kripto para piyasası aktif bir şekilde çalışmaktadır. Bu piyasa dahilinde yaklaşık 100 kripto para maliyet, arz ve talep dinamikleri hem bireysel kullanıcıların hem de alan yazının dikkatini çeken bir olgu haline gelmiştir. Piyasadaki parasal büyüklükleri açısından kripto paralar Bitcoin, Ethereum, Ethereum Classic, Dash, Ripple, Monero, Litecoin, NEM, Augur, MaidSafeCoin v.d. şeklinde sıralanabilir. En yaygın kullanımı olan ve en pahalı kripto para Bitcoin’dir. “Bitcoin” terimi, “bit” (bilgisayar belleği birimi) ve “coin” (jeton / para) anlamına gelen kelimelerin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.

Nikitin’e göre, kripto paraların ilki ve günümüzde en yaygın şekilde kullanılan örneği olan Bitcoin’e ait özellikler aşağıda sıralanmaktadır:

1) Elektronik bir para birimidir, karşılıklı değişim ve birikim amacıyla kullanılabilen sanal
bir araçtır.
2) Herhangi bir ulusal para birimine bağlı değildir.
3) Bitcoin, “denklik prensibine” dayanmaktadır ve bunun sonucunda merkezi olmayan bir
yapıya sahiptir. Böylelikle herhangi bir devlet kurumunun yetkisi ya da yönetimi altında değildir.
4) Kendi kendine herhangi bir değeri bulunmamaktadır.

Kripto paralar genellikle sıradan vatandaşlar tarafından “elektronik para” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu tanımın doğruluğu tam olarak kesin değildir. Bu nedenle, kripto para kavramını açıklarken çeşitli karmaşık ifadelerden kaçınmak açısından LEMAN isimli, Ukrayna menşeli Uluslararası Hukuk Firması’nın üst düzey avukatlarından biri olan S. Nakonechnyi’nin kripto paralar ile elektronik para arasındaki temel farklara dikkat çektiği noktalara değinmek faydalı olacaktır. İlk olarak kripto paralar sahibinin, elinde tutan kişinin ya da yayınlayan kişinin borç yükümlülükleri anlamına gelmemektedir (temelde, kripto paraların yayınlayıcısı bulunmamaktadır).

İkincisi, kripto paraların işlediği sistemin ne tek bir yayınlanma merkezi ne de tek bir merkezi yöneticisi bulunmamaktadır. Üçüncüsü, kripto para sisteminde gerçekleştirilen ödemeler tamamen isimsiz bir şekilde yapılabilmektedir. Bu durum, kripto para sisteminde ödeme yapanlar ve ödeme alanlar açısından, kamu yetkilileri de dahil olmak üzere üçüncü taraflarca kontrol altına alınması gibi bir duruma mani olmaktadır. Kripto paralarla yapılan ödemelerde tarafların tanımlanmasında kullanılan elektronik anahtarlar, bu tür ödeme sistemlerinde işlem yapan katılımcıların hiçbir kişisel bilgisini içermemesi nedeniyle hem ödeme yapanın hem de ödeme alanın kimliklerinin belirlenmesi imkânsızdır. Dördüncü olarak, bir kripto para sisteminde yeni kripto para türü oluşturulması ya da kripto para miktarının arttırılması (madencilik) herhangi bir ek yükümlülük getirmemekle birlikte, kripto paraları üreten kişilerin (madenciler) bilgisayarlarının hesaplama gücünü kullanarak matematiksel algoritmalara dayalı şekilde madencilik yapmalarına dayanmaktadır. Bu doğrultuda yeni kripto paraların üretilme oranı, kripto paraların piyasadaki toplam miktarındaki artışla ters orantılı olarak azalmaktadır. Belirli bir toplam birim sayısına ulaşılması durumunda ek kripto para oluşturulması teknik olarak imkansız bir hale gelecektir (örneğin, piyasadaki Bitcoin miktarının 21 milyona ulaşması durumunda). Beşinci olarak ise yasal elektronik paralar egemen bir ulusal para birimine ve üreticiye bağlı olurken kripto paralar dünyadaki herhangi bir para birimine bağlanamaz ve temelde tamamen bağımsız bir para birimi olarak nitelendirilebilir.

Kaynak

Yahya Ekiz, Bir Ödeme Aracı Olarak Kripto Para Birimlerinin Gelişimi Ve Türkiye’de Vergilendirilmesi

Etiketler

Ömer Burak Karatay

Uzun süredir blog sitelerimde çeşitli alanlarda paylaşımlar yapmaktayım, ekonomi hususundaki bilgi birikimimi ve yeni haberleri sizlere en doğru şekilde iletmek üzere buradayım. Benimle iletişime geçmek için [email protected] adresinden mail yolu ile ulaşabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Kapalı